Odzież ostrzegawcza w pracy - ograniczenia, użytkowanie, ocena

Odzież ostrzegawczaOdzież ostrzegawcza powinna być stosowana przy pracach stwarzających możliwość kontaktu z ruchomymi maszynami, pojazdami i innym przedmiotami mogącymi powodować urazy ciała. W szczególności będą to prace budowlane w tym: rozbiórkowe, w wykopach, przy niwelacji terenu oraz wszystkie inne prace na budowie w narażeniu na kontakt z ruchomymi, pracującymi maszynami, w tym prace określone w planie BIOZ.

Doskonale odzież taka sprawdzi się również podczas prac prowadzonych w pasie drogowym, na kolei, a zwłaszcza w czasie prac manewrowych i remontowych w rejonie torowisk. Nie zapominajmy również o tym, iż stosowanie odzieży ostrzegawczej wykorzystywane jest z powodzeniem wśród służb ratunkowych (ratownictwo medyczne, GOPR), czy też służb mundurowych w szczególności wśród straży pożarnej ale też policji. Oczywiście odzież ostrzegawcza jako środek ochrony indywidualnej znajdzie zastosowanie również przy pracach:

  • na mostach, konstrukcjach stalowych, masztach, wieżach i dźwigach;
  • w stoczniach;
  • przy wielkich piecach, w stalowniach, walcowniach;
  • w stacjach energetycznych;
  • przy dużych zbiornikach i rurociągach;
  • w zakładach górniczych odkrywkowych i głębinowych;
  • przy wybieraniu i obróbce materiałów skalnych;
  • magazynowych z użyciem środków transportu.

Oczywiście powyższa lista prac nie jest w żaden sposób listą zamkniętą.

Obowiązek stosowania odzieży ostrzegawczej dotyczy w takim samym stopniu jak pracowników własnych, także osób wykonujących swoje zadania na zlecenie czy też pracowników firm obcych znajdujących się, czy tylko mogących się znaleźć, w miejscu zagrożenia. W tym celu pracodawca powinien określić strefy, w których obowiązkowe jest użycie środków ochrony indywidualnej oraz oznaczyć takie strefy przy użyciu odpowiednich znaków bezpieczeństwa. W tym celu do oznakowania stref niebezpiecznych należy w miejscach ciągów komunikacyjnych użyć znaku "nakaz stosowania kamizelki ostrzegawczej" lub "wejście tylko w odzieży ostrzegawczej". Znaki takie mogą również zostać uzupełnione o dodatkową tabliczkę opisowa, określającą rodzaj zagrożenia występującego w danej strefie. W niektórych miejscach zakładu pracy, ze względu na rozmieszczenie stanowisk pracy, precyzyjne oznaczenia miejsc wymagających ochrony bywa dość trudnym zadaniem, dlatego też w takim przypadku najczęściej ustala się obowiązek używania odzieży ostrzegawczej dla całego terenu zakładu lub jego wydzielonego obszaru. Jeszcze większym wyzwaniem staje się określenie stref, w których obowiązkowe jest użycie środków ochrony indywidualnej podczas prac, których rejon jest zmienny (prace drogowe, na sieciach wodnych, kanalizacyjnych). Wówczas wystarczające będzie wskazanie w instruktażu stanowiskowym przed wykonywaniem prac obowiązku używania odzieży ostrzegawczej.

Ograniczenia w stosowaniu odzieży ostrzegawczej

W zasadzie nie ma ograniczeń w zastosowaniu odzieży ostrzegawczej. Jednak nie każdy rodzaj odzieży nadaje się do każdych warunków pracy. innego rodzaju odzieży ostrzegawczej powinien używać kierowca, a innego pracownik budowlany, innego spawacz na budowie, a innego pracownik leśny. Ważnym kryterium wyboru takiej ochrony jest to, że odzież ostrzegawcza nie może stwarzać dodatkowych zagrożeń, uciążliwości czy nawet tylko dyskomfortu dla użytkującego jej pracownika.

Zależność czynników środowiska pracy na dobór odzieży ostrzegawczej

Odpowiedni dobór odzieży ostrzegawczej powinien uwzględniać dodatkowe czynniki związane ze środowiskiem i warunkami wykonywania pracy. Najistotniejszymi elementami, które należy uwzględnić dobierając odzież ostrzegawczą z pewnością będzie jej konstrukcja, która powinna eliminować ryzyko:

  • zaczepienia,
  • porwania,
  • zahaczenia przez przemieszczające się maszyny lub pojazdy.

Ważnym kryterium doboru odzieży ostrzegawczej będzie również możliwość szybkiego jej zrzucenia, w sytuacji zaczepienia czy pochwycenia przez ruchome elementy ww. urządzeń. Wspomnieć należy również iż, elementy odblaskowe muszą być dobrze widoczne przy różnym ułożeniu ciała. Jeśli zachodzi taka konieczność, to odzież ostrzegawcza powinna zapewniać bezpieczeństwo podczas prac w atmosferach wybuchowych czy grożących pożarem. Powinna być wykonana z materiałów o właściwościach uniemożliwiających inicjację wybuchu (materiał o własnościach antyelektrostatycznych) lub z materiałów niepalnych bądź trudno zapalnych (spełnienie takiego wymagania będzie niezbędne w przypadku ubrań przeznaczonych dla spawaczy). Materiały użyte do tego rodzaju odzieży powinny być odporne ponadto na:

  • zmiany temperatury, wilgotności (nie powinny sztywnieć w niskich temperaturach czy kleić do ciała w podwyższonych temperaturach)
  • promieniowanie słoneczne
  • pyły i inne zanieczyszczenia.

Czasem może zaistnieć taka sytuacji, że dla niektórych pracowników trzeba będzie dostarczyć nawet kilka rodzajów odzieży ostrzegawczej dostosowanej do pracy różnych warunkach pogodowych, np. w lecie lub zimie, albo nawet podczas pracy na zewnątrz czy wewnątrz pomieszczeń. Najlepszy rozwiązaniem w tym przypadku będzie uposażenie pracowników w odzież, która spełni wymagania zarówno dla różnych warunków środowiska pracy, np. ubranie robocze spełniające wymagania odzieży ostrzegawczej.

Rozmiar odzieży ostrzegawczej powinien być dostosowany do cech indywidualnych użytkownika. Zalecane jest używanie odzieży w takim rozmiarze, aby można było swobodnie założyć je na obowiązkowe ubranie robocze czy ochronne. Najwygodniej jest kupować odzież ostrzegawczą wyposażoną w system regulacji - zapięcia na rzepy.

Niekiedy mogą zaistnieć przeciwwskazania medyczne do stosowania niektórych typów odzieży wykonanej z materiału, na który pracownik ma uczulenie, wówczas osobę taką należy poddać konsultacji lekarskiej w celu doboru odzieży wykonanej z innego niedrażniącego materiału, lecz przy zachowaniu odpowiednich parametrów. Inne problemy mogą wystąpić u osób mających nietypowy rozmiar ciała albo dolegliwości układu oddechowego lub krążenia - szczególnie dotyczy to ucisku na klatkę piersiową oraz okolic żołądka. Dla osób należących do tej grupy odzież ostrzegawcza powinna być dobierana szczególnie starannie, zwłaszcza w zakresie rozmiaru lub konstrukcji samej odzieży, gdyż nie powinno ono powodować uczucia dyskomfortu. Należy dążyć do tego, aby pracownik mógł wybrać najbardziej odpowiadający mu rodzaj odzieży, który spełnia jednocześnie wymagane funkcje ochronne.

Trzeba mieć świadomość, że w przypadku niewłaściwie dobranej odzieży pracownicy będą unikali jej stosowania. Może dojść do sytuacji, w której pracownicy będą ryzykowali nie potrzebnie zagrożenie pochwyceniem poprzez celowe rozpinanie odzieży ostrzegawczej i niewiele może wtedy zdać się nadzór nad ich pracą.

Spójność odzieży ostrzegawczej z innymi środkami ochrony indywidualnej

W zasadzie odzież ostrzegawcza nie koliduje z innymi środkami ochrony indywidualnej, ale może się zdarzyć, że jej konstrukcja, a w szczególności rozmiary czy rodzaj materiału będą powodować dyskomfort w powiązaniu ze stosowanym ubraniem ochronnym czy roboczym. W takich przypadkach odzież ostrzegawcza powinna być tak dobrana, aby wszystkie stosowane środki ochrony indywidualnej spełniały swoje zadania i nie pogarszały warunków ergonomicznych anie nie doprowadzały do dyskomfortu, dlatego też postulat stosowania ubrań roboczych czy ochronnych spełniających jednocześnie wymagania odzieży ostrzegawczej.

Użytkowanie odzieży ostrzegawczej

Istotnym warunkiem skuteczności stosowania odzieży ostrzegawczej jest użytkowanie jej zgodnie z zaleceniami producenta czyli z instrukcją użytkowania dołączoną do każdego egzemplarza odzieży. Instrukcja taka powinna zostać napisana obowiązkowo w języku polskim. Nieprzestrzeganie zasad podanych w instrukcji często prowadzi do znacznego i niekontrolowanego obniżenia skuteczności ochrony (zastosowanie niewłaściwego czynnika chemicznego podczas prania może spowodować zniszczenie warstwy odblaskowej).

Pracodawca musi poinformować i odpowiednio przeszkolić pracowników w sprawie potencjalnych zagrożeń występujących na ich stanowiskach pracy oraz o niebezpieczeństwach im grożących z tego tytułu, w przypadku niestosowania odzieży ostrzegawczej przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych. Pracownicy powinni również zostać poinformowani o zasadach odpowiedniej konserwacji i czyszczenia oraz przechowywania odzieży. Ale jako środek ochrony indywidualnej jej konserwacja (pranie, czyszczenie, naprawa) nie może być zlecana pracownikom.

Odzież zabrudzona zaraz po użyciu powinna zostać niezwłocznie wyczyszczona, wysuszona, a także opcjonalnie zdezynfekowana. Pracodawca musi stworzyć warunki do prawidłowego przechowywania i konserwacji odzieży ostrzegawczej. W tym celu pracodawca zapewnia: przewiewne miejsca do przechowywania odzieży, miejsca do wysuszenia przemoczonej odzieży oraz system kontroli skuteczności odzieży ostrzegawczej, a w szczególności zachowanie własności ochronnych czyli zapewnienie widzialności. Dostawca odzieży powinien określić w instrukcji użytkowania sposób oraz liczbę cykli prania, która nie spowoduje obniżenia ochronności odzieży. Jeśli odzież była prana przez określoną przez producenta liczbę razy, powinna zostać wycofana z użytku.

Pracodawca ma dwie możliwości czyszczenia odzieży ostrzegawczej - może tę czynność wykonywać we własnym zakresie albo też zlecić czyszczenie zewnętrznej firmie specjalistycznej. Coraz częściej zakłady korzystają jeszcze z innego rozwiązania - zlecają całą gospodarkę odzieży ochronnej firmom zewnętrznym. Usługa taka obejmuje wszystkie czynności związanie z odzieżą - począwszy od dostarczenia odpowiednich sortów ubraniowych, poprzez czyszczenie, odkażanie i konserwację - aż po utylizację odzieży zużytej. Bez względu na to jakie rozwiązanie przyjmie zakład pracy, to w każdym z opisanych przypadków zabiegi konserwacyjne nie powinny obniżać właściwości użytkowych odzieży ostrzegawczej, a co za tym idzie uszkadzać jej elementów odblaskowych.

Warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt dotyczący odzieży ostrzegawczej - otóż jest ona własnością pracodawcy. Dlatego też można wysnuć prosty wniosek - używanie przez pracownika odzieży ostrzegawczej poza godzinami pracy może być traktowane przez pracodawcę jako szkoda w mieniu zakładu. Podobnie ma się to do sytuacji kiedy po zaprzestaniu pracy w zakładzie pracownik nie zwróci odzieży ostrzegawczej, dla której nie minął jeszcze okres używalności.

Ocena skuteczności ochrony odzieży ostrzegawczej

Skuteczność odzieży ostrzegawczej zależy przede wszystkim od należytego dopasowania jej do antropometrycznych i fizjologicznych cech danego pracownika. Nie można również zapominać, iż na skuteczność ochrony takiej odzieży wpływać będzie utrzymanie jej w należytej czystości oraz sprawności technicznej. Spełnienie tych warunków w dużej mierze zależeć będzie od skutecznego przeszkolenia użytkowników stosujących odzież ostrzegawczą. Przede wszystkim, szkolenie takie dotyczyć powinno:

  • informowani o występujących zagrożeniach i skutkach tych zagrożeń, przed którymi chroni przekazana odzież
  • sposobu użytkowania poszczególnych rodzajów odzieży (regulacja, zasady dopasowania)
  • zasad przechowywania i podstawowych sposobów konserwacji - zapobieganie zawilgoceniu, zabrudzeniu, postępowaniu w przypadku zabrudzenia.

Skuteczność odzieży ostrzegawczej, czyli poprawa bezpieczeństwa pracowników narażonych na kontakt z poruszającymi się pojazdami, maszynami i transportowanymi ładunkami, będzie zachowana pod warunkiem spełnienia kilku podstawowych zasad:

  • odzież ostrzegawcza musi spełniać zasadnicze wymagania stawiane środkom ochrony indywidualnej
  • elementy odblaskowe muszą być sprawne - niezabrudzone, nieuszkodzone, niesprane i zmatowiałe
  • pracownik musi używać odzieży ostrzegawczej wyłącznie zgodnie z jej przeznaczeniem,
  • operatorzy pojazdów i maszyn muszą zostać poinformowani o możliwości pojawienia się człowieka w obszarze ich działania
  • maszyny mobilne pracujące w warunkach ograniczonej widoczności muszą mieć w pełni sprawne oświetlenie zewnętrzne
  • operatorzy maszyn, kierowcy pojazdów, pracownicy czy piesi, muszą zdawać sobie sprawę z tego, że osoba stosująca odzież ostrzegawczą jest tak samo bezbronna w nagłym kontakcie z maszyną, pojazdem, ładunkiem jak osoba nie stosująca tego typu odzieży.

Komentarze